Studium Muzyki Kościelnej

Diecezji Toruńskiej

O Studium

Sobór Watykański II wskazuje na muzyczną tradycję Kościoła jako skarbiec nieocenionej wartości, wybijający się ponad inne sztuki, przede wszystkim przez to, że śpiew kościelny związany ze słowami jest nieodzowną oraz integralną częścią uroczystej liturgii (KL,112). Przywiązując wagę do teoretycznego i praktycznego wykształcenia muzycznego, Sobór zaleca zakładanie instytutów muzyki kościelnej, a także liturgiczną formacja osób, które kształcą się w tej dziedzinie (por KL,115).

 

Po myśli wskazań soborowych, kierowany troską o prawidłowy rozwój muzyki kościelnej w Diecezji Toruńskiej, ks. Biskup Ordynariusz Andrzej Suski erygował 27 czerwca 1996 r. w uroczystość Matki Bożej Nieustającej Pomocy Patronki Diecezji - Studium Organistowskie, które swoją działalność rozpoczęło dnia 1 września 1996 r. Patronem szkoły został związany z ziemią chełmińską kapłan, znakomity pedagog i muzyk - Grzegorz Gerwazy Gorczycki.

 

Celem działalności Studium jest pielęgnowanie tradycji i pomnażanie dorobku religijnej kultury muzycznej. Zamierzone cele Studium realizuje poprzez kształcenie i wychowanie muzyków kościelnych: organistów, dyrygentów kościelnych zespołów muzycznych i animatorów życia muzycznego.

 

Siedziba Studium mieści się w Toruniu przy ulicy Jodłowej 13, w jednym z budynków należących do parafii Matki Bożej Królowej Polski na I Rubinkowie (patrz zdjęcie). Dzięki życzliwości i zrozumieniu proboszcza parafii ks. Kan. Kazimierza Piastowskiego studenci i wykładowcy Studium mogą korzystać ze znajdujących się tam pomieszczeń i instrumentów.

 

Pierwszym dyrektorem Studium był ks. kan. F. Wnuk-Lipiński, który funkcję tą sprawował przez pięć pierwszych lat istnienia szkoły, a po nim, w 2001 roku obowiązki dyrektora przejął ks. dr M. Klimek.

 

Ogromny wkład w tworzenie podstaw programowych Diecezjalnego Studium Organistowskiego miał ks. doc. dr hab. A. Filaber - kapłan, dyrygent Chóru Archikatedry Warszawskiej, a także Przewodniczący Komisji Muzyki Kościelnej w archidiecezji Warszawskiej. W latach 1996 - 2001 ks. doc. dr hab. A. Filaber pełnił funkcję dyrektora programowego szkoły, a także był jej zasłużonym wykładowcą. On to zaprosił do współpracy grono doświadczonych pedagogów (m.in. teoretyków muzyki i instrumentalistów), którzy razem z nim podjęli się zadania kształcenia przyszłych muzyków kościelnych. W ramach zajęć ze słuchaczami Studium starają się oni ofiarnie dzielić swoją wiedzą muzyczną i doświadczeniem.

 

W roku 2009, w związku z rozszerzeniem oferty edukacyjnej, nazwa uczelni została zmieniona na Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej na mocy dekretu ks. Biskupa Andrzeja Suskiego.

 

Organista kościelny

Kierunek studiów

Program nauczania w Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej w swoim zamierzeniu ma łączyć elementarną edukację muzyczną ze specyfiką kształcenia organistów kościelnych. Obok przedmiotów ogólnomuzycznych takich, jak: zasady muzyki, kształcenie słuchu, harmonia, czy formy muzyczne, słuchacze Studium zdobywają wiedzę z zakresu chorału gregoriańskiego, harmonii modalnej, historii muzyki kościelnej, organoznawstwa, harmonii praktycznej i pieśni kościelnej. W celu lepszego rozumienia roli organisty i muzyki w liturgii, studenci uczestniczą w wykładach z liturgiki, prawodawstwa muzyki liturgicznej i podstaw teologii duchowości. Ponadto mają oni możliwość rozwijania swoich indywidualnych umiejętności wokalnych w ramach zajęć z emisji głosu i chóru szkolnego, dyrygenckich - podczas uczestnictwa w zajęciach z elementów dyrygowania, a także doskonalą oni swoje umiejętności w zakresie gry na fortepianie i organach.

 

Nauka w Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej odbywa się w systemie pięcioletnim. Do tej pory mury szkoły opuściło trzydziestu absolwentów z dyplomem organisty Diecezji Toruńskiej w ręku. W chwili obecnej w Studium uczy się czterdziestu pięciu słuchaczy.

 

Rekrutacja

Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej im. G.G. Gorczyckiego ogłasza nabór na rok szkolny 2018/2019 na kierunek Organista kościelny.

 

Kandydaci w dniu inauguracji winni przedstawić następujące dokumenty:

 

  1. Podanie,
  2. Opinia ks. Proboszcza,
  3. Świadectwo maturalne – jeżeli nie ma, to ostatnio uzyskane świadectwo szkolne,
  4. Ewentualny dyplom lub świadectwo szkoły muzycznej,
  5. 3 zdjęcia, oraz wpłacić 200 zł.

 

Wymienione dokumenty można przesyłać na adres:

 

Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej

Kuria Diecezjalna Toruńska

ul. Łazienna 18

87-100 TORUŃ

 

Inauguracja roku

Inauguracja roku odbywa się zawsze w drugą sobotę września, zapraszamy 8 września 2018 roku o godz. 900 do siedziby Studium Muzyki Kościelnej w Toruniu, przy ul. Jodłowej 13 (Rubinkowo I).

 

Dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem telefonu +48 (0) 603 943 694

 

Kantor

Kierunek studiów

Na jesieni 2008 r., w diecezji toruńskiej zostanie otwarta szkoła kantorów. Funkcjonować będzie przy istniejącym już Diecezjalnym Studium Organistowskim. Z dyrektorem Studium, kantorem diecezjalnym ks. dr Mariuszem Klimkiem rozmawia Joanna Kruczyńska.

  • Na czym w kościele polega funkcja kantora?

    Konstytucja o liturgii Soboru Watykańskiego II mówi: „Liturgia jest szczytem, do którego zmierza działalność Kościoła i jednocześnie jest źródłem, z którego wypływa cała jego moc”. Watykańska instrukcja o muzyce „Musica Sacra” mówi tak: „Trzeba się zatroszczyć, aby powołać jednego czy drugiego kantora odpowiednio przygotowanego, który by wykonywał choćby proste melodie, gdy lud uczestniczy w przeznaczonej dla niego części, a także odpowiednio kierował samymi wiernymi, podtrzymywał ich. Jest rzeczą wskazaną, aby tego rodzaju kantor znajdował się nawet przy kościołach posiadających scholę, mianowicie dla tych obrzędów, w których schola nie może brać udziału, a także wypada odprawić z pewną okazałością a więc ze śpiewem”. O funkcji kantora słyszymy już w IV w. W Polsce instytucja kantora istniała przez wieki, ale podupadała pod koniec XIX w. W XX wieku coraz powszechniejszym instrumentem w świątyniach stawały się organy, rozwijała się funkcja organisty i częściej przejmował on funkcję kantora. Likwidacja, wtedy jeszcze opłacanej funkcji kantora stała się sposobem oszczędności. Odsuwano na margines również chorał gregoriański, w którym kantor się specjalizował, więc jego urząd tracił rację bytu. Dodam tylko, że sytuacja, gdzie organista śpiewa i gra, nie jest stosowana w żadnym innym kraju w Europie. Jeżeli więc myślimy o funkcji kantora to po, żeby uczestnicy liturgii mogli poczuć się jak u siebie, tzn. żeby nie czuli się opuszczeni. Organista śpiewający z chóru jest osobą bardzo odległą, często mało zrozumiałą. Zabieg powołania instytucji kantora ma służyć temu, aby ludzie widząc człowieka prowadzącego śpiew, mogli ten śpiew podejmować, a z doświadczenia wiemy, że często w kościele coraz mniej ludzi śpiewa.

  • Co miałoby być zadaniem kantora?

    Najpierw będzie to samodzielny śpiew na przemian ze scholą lub wspólny śpiew z wiernymi, którymi kieruje i podtrzymuje w śpiewie. Spełnia zatem rolę kierownika wspólnoty modlącej się i dyrygenta zarazem. Urzędu kantora nie należy łączyć z konkretną osobą, raczej przy każdym kościele powinna być powołana do życia instytucja kantora, która będzie działać w sposób ciągły. Kantor powinien znaleźć odpowiednie miejsce w świątyni. W miarę możliwości nie powinna to być ambona, raczej powinien być osobny pulpit, gdyż ambona służy do głoszenia Słowa Bożego. Dobre miejsce ułatwi mu kontakt wizualny, zarówno ze scholą, z chórem i wiernymi, zaś miejscem przeznaczonym do wykonywania psalmów przez kantora czy psałterzystę jest ambona. Z całą pewnością należy wykluczyć chór muzyczny z tyłu kościoła. Kantor może uczyć ludzi. Wyjdzie 15 minut przed Mszą św., stanie z przodu, organista podegra mu wyświetlony tekst, wierni trzy razy powtórzą i już umieją śpiewać. To jest naprawdę sytuacja komfortowa.

  • Skąd zatem wziąć kantora?

    Sztuka poprawnego wykonywania śpiewu i psalmodii jest bardzo trudna. Psałterzysta chcąc dobrze spełniać swoją funkcję powinien być do niej fachowo przygotowany, zarówno pod względem muzycznym, jak i liturgicznym. Ks. prof. Pawlak mówi, że wykonawca powinien czuć psalmodię, jej budowę i sens. Istotnym wyzwaniem w śpiewie jest priorytetowa rola tekstu nad melodią - ważna jest wymowa i dykcja. Instrukcja Episkopatu Polski o muzyce liturgicznej po Soborze Watykańskim II zachęca, aby cytuję: „szkolić i formować kantorów, solistów”. Diecezja nie można stać obojętnie wobec tego wezwania i pragnie zaproponować następującą rzecz: od września 2008 r. w diecezji toruńskiej powstanie szkoła kantorów. Będzie to szkoła połączona niejako z istniejącym Diecezjalnym Studium Organistowskim, przy czym każda z tych komórek będzie miała swoją rolę do spełnienia. DSO kształci nadal organistów, jednocześnie kantorów, bo oni uczą się śpiewać. Natomiast szkoła kantorów będzie pomyślana jako rzeczywistość otwarta na ludzi muzycznie przygotowanych, takich, którzy posiadają chociaż niewielki talent, ale nigdy go nie rozwijali. Szkoła otwarta będzie również na tych, których przerasta gra na organach. Potrzeba jest człowieka, który chciałby śpiewać w Kościele i w ten sposób służyć bliźnim, stąd szkoła otwarta będzie dla wszystkich, którzy chcieliby coś takiego podjąć. Z zasady szkoła trwać będzie 2 lata, jednak uczniowie będą traktowani indywidualnie. Zdajemy sobie sprawę, że przychodzić będą ludzie o różnym wtajemniczeniu muzycznym - jedni mogą to zrobić w rok, a innym będzie potrzeba więcej czasu.

  • Jakie dyscypliny będą przedmiotem działalności szkoły?

    Podstawowe zagadnienia z zakresu zasady muzyki, kształcenia słuchu, emisja głosu, liturgia obrzędu szeroko pojęta, a więc prawidłowy dobór pieśni do okoliczności, do liturgii, do tematyki dnia, chorał gregoriański. Będą również podstawowe elementy dyrygentury, a to po to, by kantor mógł trochę ludźmi pokierować, czy z nimi razem zaśpiewać. Umożliwimy także uczestniczenie w praktykach podczas liturgii na żywo w parafiach toruńskich, oczywiście pod okiem profesorów.

  • Jakie są oczekiwane skutki i owoce nauki w szkole kantorów?

    Dobór naturalnej barwy głosu, technika oddychania, fonetyczna poprawność, priorytetowa rola tekstu nad melodią. Odpowiednie akcentowanie, umiejętność doboru melodii do charakteru, okresu liturgicznego i rangi liturgii, dobór repertuaru pieśni do poszczególnych części liturgii. Umiejętność pracy z mikrofonem. Opanowanie utrzymywania intonacji, śpiewu legato, dobór tempa, śpiew metryczny i rytmiczny, naturalny oddech, który kantor będzie brał razem z ludźmi, dzięki czemu będą widzieć, gdzie są przystanki, a gdzie nie. Umiejętność prowadzenia zespołu, scholi, czy chóru. Przede wszystkim jednak umiejętność ożywienia modlitwy, by ludzie mogli wspólnie się modlić. Kantor będzie towarzyszył w tych modlitwach i będzie nimi w jakimś sensie kierował. Liturgia bez śpiewu jest bardzo uboga. W kościołach, gdzie jest więcej różnych uroczystości, taka osoba byłaby bardzo potrzebna. Całym sercem popiera to dzieło Ksiądz Biskup Andrzej Suski. Sam pomysł wprowadzenia instytucji kantora w zasadzie zrodził się właśnie w sercu biskupa, kiedy mnie powołał do spełniania posługi kantora katedralnego. Biskup czuł, że potrzeba w liturgii pewnego uporządkowania. Organista jest i on jest bardzo ważny, ale on ma towarzyszyć. Zauważyliśmy, że liturgia zaczyna posiadać określoną harmonię, bo kantor z organistą najpierw muszą uzgodnić pieśni. To jest cudowne, gdyż wprowadza spokój do liturgii. Kiedy widzieliśmy, że to zaczyna przynosić owoce, zdecydowaliśmy się zrobić następny krok. Msze kanonickie o 9:30 w katedrze, w których bierze udział Wyższe Seminarium Duchowne, też już mają swojego kantora. Pragniemy powoli wprowadzać kantorów do kościołów. Są jeszcze pewne obawy, ale trzeba to traktować jako nową możliwość. Najwięcej będzie zależało od księży. Jeżeli kapłan zatroskany o liturgię wypatrzy kogoś w swojej parafii i powie: „słuchaj ty ładnie śpiewasz, może byś do poszedł szkoły? Rozwiniesz się i będziesz mógł służyć, będziesz miał swoją rolę w liturgii do spełnienia. Wielu czyta, ty możesz śpiewać”. Taka wizja wydaje się mądra, celowa, sensowna. Natomiast, żeby w tym wszystkim pomóc, a nie stawiać tylko wymagania, otwieramy szkołę i wiążemy z nią duże nadzieje.

Rekrutacja

Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej im. G.G. Gorczyckiego ogłasza nabór na rok szkolny 2018/2019 na kierunek Kantor.

 

Kandydaci w dniu inauguracji winni przedstawić następujące dokumenty:

 

  1. Podanie,
  2. Opinia ks. Proboszcza,
  3. Świadectwo maturalne – jeżeli nie ma, to ostatnio uzyskane świadectwo szkolne,
  4. Ewentualny dyplom lub świadectwo szkoły muzycznej,
  5. 3 zdjęcia, oraz wpłacić 200 zł.

 

Wymienione dokumenty można przesyłać na adres:

 

Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej

Kuria Diecezjalna Toruńska

ul. Łazienna 18

87-100 TORUŃ

 

Inauguracja roku

Inauguracja roku odbywa się zawsze w drugą sobotę września, zapraszamy 8 września 2018 roku o godz. 900 do siedziby Studium Muzyki Kościelnej w Toruniu, przy ul. Jodłowej 13 (Rubinkowo I).

 

Dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem telefonu +48 (0) 603 943 694

 

Galeria zdjęć

Plan zajęć

 

Godziny

 

Rok I

 

Rok II

 

Rok III

 

Rok IV

 

Rok V

 

900 – 1000

 

Historia muzyki kościelnej / Formy muzyczne

 

1005 – 1050

 

Zasady muzyki

 

Harmonia

Chorał gregoriański

 

Dyrygowanie

 

1005 – 1140

 

Zasady muzyki

Harmonia praktyczna

 

Harmonizacja pieśni

 

1200 – 1245

Kształcenie

słuchu

 

Emisja głosu

 

Harmonia

Harmonia

modalna

 

1250 – 1335

 

Emisja głosu

Kształcenie

słuchu

 

Harmonia praktyczna

Harmonia
modalna

 

1345 – 1400

 

Audycja

 

1400 – 1500

 

Chór

Ponadto każdego studenta obowiązują zajęcia indywidualne w wymiarze jednej godziny tygodniowo z następujących przedmiotów:

 

  • Emisja głosu,
  • Fortepian,
  • Organy.

 

Oprócz powyższych zajęć nauczane są następujące dyscypliny w cyklu pięcioletnim:

 

  • Organoznawstwo,
  • Liturgika,
  • Elementy teologii.

 



Kontakt

Kontakt ze Studium

Adresy

Kontakt telefoniczny

  • Dyrektor Studium
    ks. dr Mariusz Klimek
    +48 (0) 603 943 694

Lokalizacja

  • Studium Muzyki Kościelnej
    Diecezji Toruńskiej
    ul. Jodłowa 13
    87-100 TORUŃ

Poczta elektorniczna

Osobiście

  • Zapraszamy w każdą sobotę w godzinach zajęć: 900 1500.

 

Korespondencja

  • Studium Muzyki Kościelnej
    Diecezji Toruńskiej
    Kuria Diecezjalna Toruńska
    ul. Łazienna 18
    87-100 TORUŃ

© Jerzy Nowicki 2003-2018

